مؤلف: غ. گ

اشاره مقام معظم رهبري در ديدارهاي متعدد حدود يك ماهه اخير مسائل مختلفي را طرح فرمودند. اهميت برخي از اين مسائل به اندازه‌اي بود كه در چندين ديدار مورد تأكيد معظم له قرار گرفت از جمله اين موارد مي‌‌توان به مسأله بصيرت و لزوم حركت بر اساس آن ياد كرد.

1. تأكيد بر اصل بصيرت

حضرت آيت الله خامنه‌اي در ديدار با خبرگان و پس از آن در سه ديدار ديگر ـ با مردم چالوس و نوشهر، با جمعي از نخبگان علمي كشو و با دانش آموزان ـ بر ضرورت داشتن بصيرت به ويژه از سوي نخبگان تأكيد مي‌ورزند و مي‌فرمايند: "بايد بصيرت داشت. آنچه كه انسان از نخبگان جامعه و جريانات و گروه‌‌هاى سياسى انتظار دارد، اين است كه با اين حوادث، با اين خطوط دشمن با بصيرت مواجه بشوند؛ اگر بصيرت و عزم مقابله وجود داشت، خيلى از رفتارهاى ما ممكن است تغيير پيدا بكند؛ آن وقت وضعيت بهتر خواهد بود. بعضى از كارها از روى بى‌‌بصيرتى است."1

ايشان در ديدار با مردم چالوس و نوشهر با تأكيد بيشتر بر اين مسأله و لزوم توجه همه گروه‌هاي اجتماعي به داشتن بصيرت مي‌فرمايند: "در زندگىِ پيچيدة اجتماعىِ امروز، بدون بصيرت نمي‌‌شود حركت كرد. جوانها بايد فكر كنند، بينديشند، بصيرت خودشان را افزايش بدهند. معلمان روحانى، متعهدان موجود در جامعة ما از اهل سواد و فرهنگ، از دانشگاهى و حوزوى، بايد به مسئلة بصيرت اهميت بدهند"2

ايشان مي‌فرمايند: حركت از روي بصيرت يك تأكيد قرآني است.

"برادران و خواهران عزيز! خداى متعال به پيغمبرش در آن دوران دشوار مكه مي‌فرمايد: اى پيغمبر! من با بصيرت حركت مي‌كنم؛ "قُلْ هَذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَي اللَّهِ عَلَي بَصِيرَةٍ أَنَا وَمَنِ اتَّبَعَنِي"3؛ خودِ پيغمبر با بصيرت حركت مي‌‌كند، تابعان و پيروان و مدافعان فكر پيغمبر هم با بصيرت."4

2. اهميت و فايده بصيرت

در رابطه با بصيرت دو سئوال اساسي وجود دارد: اول آنكه فايده حركت با بصيرت چيست و به عبارتي چرا بايد به اين مسأله توجه كرد دوم آنكه به چه چيزهايي بايد بصيرت داشت. مقام معظم رهبري در پاسخ به سئوال اول به حركت آگاهانه، خنثي شدن توطئه دشمنان، گمراه نشدن و تمييز حق از باطل به عنوان فوايد بصيرت اشاره مي‌‌فرمايند: "علت اين كه من در طول چند سال گذشته هميشه بر روى بصيرت تأكيد كرده‌ام، اين است كه يك ملتى كه بصيرت دارد، مجموعة جوانان يك كشور وقتى بصيرت دارند، آگاهانه حركت مي‌‌كنند و قدم برمي‌دارند، همة تيغهاى دشمن در مقابل آنها كند مي‌‌شود. بصيرت اين است. بصيرت وقتى بود، غبارآلودگى فتنه نمي‌‌تواند آنها را گمراه كند و به اشتباه بيندازد. اگر بصيرت نبود، انسان و لو با نيت خوب، گاهى در راه بد قدم مي‌‌گذارد."5

3. ابعاد بصيرت

ايشان در پاسخ به سئوال دوم يعني اينكه ابعاد بصيرت چيست و به چه چيزهايي بايد بصيرت پيدا كرد به پنج مورد اشاره مي‌‌‌كنند:

"1. بصيرت در هدف، 2. بصيرت در وسيله، 3. بصيرت در شناخت دشمن، 4. بصيرت در شناخت موانع راه، 5. بصيرت در شناخت راه‌هاى جلوگيرى از اين موانع و برداشتن آنها؛ اين بصيرتها لازم است. وقتى بصيرت بود، شما مي‌‌دانيد با چه كسى طرفيد لذا ابزار لازم را با خودتان برمي‌داريد."6

ايشان همچنين بصيرت را يكي از عناصر لازم براي مبارزه در كنار انگيزه برخاسته از ايمان مي‌‌دانند: " يك عنصر ديگرى كه لازم است، بصيرت است. اگر ملاحظه مي‌كنيد بنده مكرر در ديدار جوانها، دانشجويان، قشرهاى مختلف مردم، بر روى بصيرت تكيه مي‌كنم، براى اين است كه در وضع بسيار مهم امروزِ دنيا و موقعيت استثنائى كشور عزيز ما - امروز در دنيا كه موقعيت ممتازى است - هرگونه حركت عمومى به بصيرتي عمومى احتياج دارد. البته من اين را هم به شما بگويم: امروز بصيرت جوانهاى ما از جوانان آن روزگارِ اول انقلاب و در اثناى انقلاب، يقيناً بيشتر است. خيلى چيزها را شما امروز مي‌دانيد، براى شما جزو واضحات است، كه آن روزها بايد براى جوانها، آنها را شرح مي‌داديم، بيان مي‌كرديم؛ اما امروز جوانهاى ما اينها را مي‌دانند؛ بصيرت بالاست. در عين حال من بر روى بصيرت تأكيد مي‌كنم."7

4. بصيرت دشمن شناسي

مقام معظم رهبري در ميان اين امور كه بايد مورد توجه قرار گيرد ـ در فضاي كنوني جامعه ـ بر دشمن شناسي تأكيد ويژه‌اي دارند. ايشان شناخت استكبار جهاني و ابعاد دشمني و چگونگي تحركات آن را از مهم‌ترين موضوعاتي مي‌دانند كه بايد به آنها توجه داشت.

"اولين مسئلة بصيرت اين است كه اين استكبار چيست كه بايد با آن مبارزه كرد. استكبار يعنى قدرتى يا قدرتهائى در دنيا؛ چون نگاه مي‌كنند به خودشان، مى‌بينند داراى امكانات پولى و تسليحاتى و تبليغاتى هستند؛ بنابراين بايد به خودشان حق بدهند كه در امور زندگى كشورها و ملتهاى ديگر دخالتهاى مالكانه بكنند؛ اين معناى استكبار است."8

ايشان آمريكا را به عنوان مصداق اتم استكبار معرفي‌ مي‌‌كنند و آن را نه فقط مسأله ايران بلكه مسأله دنياي اسلام و همه دنيا مي‌‌دانند.9 مقام معظم رهبري پس از اشاره به تسلط استكباري آمريكا بر ايران در زمان طاغوت برخي از دشمني‌هاي سي‌ساله اين دولت با انقلاب اسلامي ايران را چنين بر مي‌‌شمارند: "از همان ماه‌هاى اول، شمشير را از رو بستند و سفارت شد مركز توطئه؛ لانة جاسوسى، مركز ارتباطات مشكوك براى تحريك اين و آن، براى اينكه شايد بتوانند جمهورى اسلامى را زمين بزنند؛ شايد بتوانند جمهورى اسلامى را شكست بدهند. اين اشتباه بزرگ را آمريكائى‌ها كردند. بعد هم هر چه توانستند و هر چه از دستشان برمى‌آمد، با جمهورى اسلامى و ملت عزيز و كشور ما كردند، كه يك نمونه‌اش حمله به طبس است؛ يك نمونه‌اش قضية سرنگون كردن هواپيماى مسافرى ماست كه نزديك سيصد نفر را در خليج فارس كشتند - هواپيماى مسافرى را زدند و انداختند توى آب - يك نمونه‌اش حمله به سكوهاى نفتى ماست - زمانِ ريگان در خليج فارس به سكوى نفتى ما حمله كردند - يك نمونه‌اش كمكهاى همه‌جانبه به صدام بعثى خبيث است، براى اينكه شايد بتوانند او را در جنگ بر ما پيروز كنند و جمهورى اسلامى را ضربه بزنند. از اين قبيل اگر بخواهيم براى جنايات آمريكا فهرست درست كنيم، يك كتاب مي‌‌شود."10

5. لبخند آمريكايي

حضرت آيت الله خامنه‌اي برخورد به ظاهر دوستانه آمريكايي‌ها در برخي مقاطع را يك تغيير تاكتيكي براي فريب ايران معرفي كردند كه فقط ساده لوحان و عافيت‌طلبان را فريب مي‌‌دهد و حقيقت رابطه آمريكا با ايران را همانند حضرت امام خميني(ره) به رابطه گرگ و ميش تشبيه نمودند. "گاهى هم حرفهاى به‌ظاهر آشتى‌جويانه‌اى در اين مدت زدند؛ اما هر وقت كه لبخندى به روى مسئولين جمهورى اسلامى زدند، وقتى دقت كرديم، ديديم خنجرى در پشت سرشان مخفى كرده‌اند؛ از تهديد دست برنداشته‌اند؛ نيتشان عوض نشده است. خندة تاكتيكى، لبخند و روى خوش تاكتيكى، فقط بچه‌ها و كودكان را فريب مي‌دهد. يك ملت بزرگ با اين تجربه، و مسئولين برگزيدة يك چنين ملتى، اگر فريب بخورند، يا بايد خيلي ساده‌لوح باشند، يا بايد غرق در هوا و هوس باشند؛ دنبال زندگى راحت و خوش و همراه با عافيت باشند؛ بخواهند با دشمن بسازند. والّا اگر مسئولين كشور، باهوش، دقيق، مجرب و پخته باشند و دل در گرو منافع ملت با همة وجود داشته باشند، گول لبخند را نمي‌‌‌خورند."11 ايشان با اشاره به چرخش ظاهري آمريكايي‌ها در دوران رياست جمهوري اوباما فرمودند: "گفتند، مي‌خواهيم تغيير ايجاد كنيم. گفتيم خوب، ببينيم تغيير را. از روز اول فروردين كه من در مشهد سخنرانى كردم - گفتم اگر دستكش مخملى روى پنجة چدنى كشيده باشيد و دستتان را دراز كنيد، ما دستمان را دراز نمي‌‌كنيم؛ اين هشدار را من آنجا دادم - الان هشت ماه مي‌گذرد. در طول اين هشت ماه، آنچه ما ديديم، برخلاف چيزى بود كه اينها به زبان، به‌ظاهر ابراز مي‌كنند. صورت قضيه اين است كه بيائيد مذاكره كنيم؛ اما در كنار مذاكره، تهديد؛ كه اگر مذاكره به اين نتيجة مطلوب نرسد، پس چنين و چنان! اين شد مذاكره؟! اين همان رابطه گرگ و ميش است كه امام گفت:‌رابطه گرگ و ميش را ما نمي‌‌‌خواهيم."12

6. حربه‌ها در جنگ نرم

مقام معظم رهبري در معرفي جنگ نرم و حربه‌هاي تبليغاتي دشمن در نظام جمهوري اسلامي به چهار محور كلي اشاره مي‌فرمايند: كه عبارتند از:

الف) مخدوش كردن نقاط قوت

"يكى اين است كه نشانه‌‌هاى اميد را مخدوش كنند؛ مورد خدشه قرار بدهند، كه از جمله همين انتخابات بود. حضور هشتاد و پنج درصدى مردم، يك چيز اميد بخشى است، يك چيز مهمى است."13

ب) بزرگنمايي نقاط ضعف و القاء يأس

"متقابلاً نقاط ضعف كوچكى كه حتماً وجود دارد، بزرگ كنند يا نقاط ضعف را - نمي‌‌گوئيم هم كوچك، نقاط ضعفى وجود دارد - بزرگ‌‌نمائى كنند؛ چند برابرِ آنچه كه هست، اين نقاط ضعف را نشان بدهند؛ سياه‌‌نمائى كنند؛ تلقى‌‌هاى بدبينانة نسبت به نظام را گسترش بدهند. به‌‌زور مي‌خواهند اين يأس را به جامعه القاء كنند. وقتى يأس وارد جامعه شد، جامعه از پويائى خواهد افتاد؛ افراد مبتكر، افراد نخبه، افراد جوان و پُر نشاط منزوى مي‌شوند، كناره‌‌گيرى مي‌كنند، دست و دلشان به كار نمي‌‌رود، مشاركتها كم مي‌شود، پويائى جامعه از دست مي‌رود. اين يكى از خطوط كارى دشمن است."14

ج) ايجاد تفرقه

"يكى از خطوط دشمن، ايجاد تفرقه است؛ هر چه بتوانند، در هر جا بتوانند، در هر سطحى كه بتوانند؛ در سطوح مختلف؛ از مسئولين، غير مسئولين، آحاد مردم، بين خودِ گروه‌‌هاى روحانى، بين خودِ گروه‌‌هاى دانشگاهى، بين خودِ جمعها و جمعيتهاى واحدهاى ديگر اجتماعى، و بين اينها با يكديگر ايجاد اختلاف كنند، و بين مذاهب. نمونه‌‌هاى فراوانش را داريد مشاهده مي‌كنيد كه در جامعه هست. اين يك مسئله است. خط دشمن خط ايجاد تفرقه است."15

د) ايجاد غفلت از دشمن

"مسئلة چهارم - اين خط ديگرى است كه به نظر ما دشمن بر روى او هم دارد سرمايه‌‌گذارى مي‌‌كند - منصرف كردن ذهن مردم از دشمنىِ دشمن است... اگر انسان بخواهد ضربه نخورد، بايد نقش دشمن را ببيند. يكى از لوازم توجه و ملاحظه براى ضربه نخوردن، ديدن دشمنى است كه مي‌خواهد به ما ضربه بزند؛ ما را نبايد از اين غافل كنند. خط اغفالِ به خصوص خواص و نخبگان از تأثير دشمن، يكى از خطوط القائى و تبليغاتى دشمن است."16

به همين دليل، ايشان در ديدار با اعضاي محترم مجلس خبرگان، درك توطئه را نيازمند بصيرت دانسته و مي‌‌فرمايند: "اينجور نيست كه شما خيال كنيد توطئه نسبت به اين كشور، يك توهم است؛ نه، يك واقعيت است؛ از همه طرف دارد توطئه مي‌‌شود. ممكن است كسي كه در جهت آن توطئه‌ها در داخل كشور محور حركت قرار مي‌‌گيرد خودش اصلاً نفهمد. فهميدن اين هم ذكاوت مي‌‌خواهد. بعضي‌ها اين ذكاوت را ندارند. ما آدم‌ها را تجربه كرديم؛ نمي‌‌‌فهمند دارند به ساز چه كسي مي‌‌رقصند. ولي، اين واقعيت را عوض نمي‌‌‌كند كه آنها بفهمند يا نفهمند؛ بدانند يا ندانند. اين توطئه‌ها وجود دارد."17

7. نتيجه توطئه‌ها

مقام معظم رهبري در موارد متعددي مي‌‌فرمايند: علي رغم دشمني‌هاي سي‌ساله استكبار جهاني غرب بر عليه ايران و با توجه به اينكه آنچه توانسته بر عليه ايران انجام بدهد داده است، ايران به رشد و بالندگي خود ادامه داده و اين دشمني‌ها از جهات مختلفي براي نظام جمهوري اسلامي مفيد بوده است. منازعات داخلي موجب محكم‌تر شدن ريشه انقلاب و تحريم‌هاي اقتصادي موجب استقلال كشور از بيگانگان و حركت علمي پرشتابي شده است.

"اين ملت نشان داده است كه اين دشمنى‌ها در ايستادگى او اثرى ندارد. سى سال است دشمنها، دشمنى مي‌كنند و ملت ايران ايستادگى مي‌‌كند و نتيجة اين چالش، پيشرفت شگفت‌انگيز ملت ايران شده و اين پيشرفت بعد از اين هم ادامه خواهد داشت...18 من مى‌بينم در همين حوادث سياسى اخير و در مجموع حوادث اين سى سال، كشور به تدريج به مجموعة مصونيت‌دار، ضد ضربه و ضد بمب تبديل شده؛ يعنى نظام جمهورى اسلامى. شوخى نيست. شما قدرت امنيتى و جاسوسى و تبليغاتى اين سرويسهاى گوناگون امنيتى و تبليغاتى دنيا را دست‌كم نگيريد. همة اين نيروى عظيم، به اضافة ثروت بى‌پايان، به اضافة دستگاه‌هاى عظيم سياسى و تبليغاتى، افتادند به جان جمهورى اسلامى. امروز هيچ كشور ديگرى در دنيا پيدا نمي‌‌كنيد كه اينجور آماج حملات باشد. و جمهورى اسلامى دارد مقاومت مي‌كند. اين شوخى است؟ اين موجودِ هفت‌جوشِ مستحكمِ مصونيت‌يافته دارد مقاومت مي‌كند. اين، كم چيزى نيست."19

ايشان با اشاره به اينكه وجود موانع در مسير حركت، موجب ورزيدگي و قوي شدن نظام مي‌‌شود مي‌‌فرمايند: "اگر مانع نبود، ما اينجور ورزيده نمي‌‌شديم؛ جامعة اسلامى و جمهورى اسلامى اينجور ورزيده نمي‌‌شد. مانع وجود دارد؛ والّا تو زمين صاف راه رفتن كه تقويت عضلانى نمى‌آورد. بايد كوهنوردى كرد، بايد از موانع بالا رفت. جامعة ما اين كار را كرده، اين راه را پيش رفته، بعد از اين هم خواهد رفت. شما بدانيد! نسل جوان امروز، نسلى كه بتوان متوقفش كرد، نيست."20

ايشان همچنين مي‌‌فرمايند: "معارضة با نظام، يك سابقة سى ساله در اين انقلاب دارد؛ چيز جديدى نيست. اَشكال معارضه گوناگون بوده است، اما هميشه بوده است؛ شدتاً، ضعفاً، متناسب با وضعيت ما در داخل بوده. هر جا و هر وقت احساس كردند مي‌توانند حضور قوى‌‌ترى پيدا كنند، ضربه‌‌اى را كه مي‌توانستند - به خيال خود - وارد كردند. و انقلاب هم در طول اين سى سال در مقابل اين ضربات ايستاده است؛ نه فقط ضعيف نشده، بلكه روز به روز بحمداللَّه كشور و نظام جمهورى اسلامى قوى‌‌تر هم شده است."21

ساير موضوعات

علاوه بر مسأله "بصيرت" كه در اغلب سخنراني‌هاي اخير مقام معظم رهبري مورد تأكيد قرار گرفته، موضوعات مهم ديگري نيز از سوي ايشان طرح شده كه فقط به عناوين برخي از آنها اشاره مي‌‌كنيم.

1. تأكيد بر توسعه و پيشرفت علمي و اينكه اقتدار سياسي، اقتصادي و نظامي هم نتيجه اقتدار علمي است.22

2. تأكيد بر آزادي فكر و ضرورت ايجاد كرسي‌هاي آزاد انديشي در دانشگاه‌ها براي پيشرفت كشور.23

3. تبيين مفهوم "جمهوري اسلامي" و معناي "جمهوريت" و "اسلاميت" نظام24

4. انتقاد از صدا و سيما در زمينه انعكاس تبليغات زودرس انتخاباتي و عدم اطلاع‌رساني برخي از مسائل مهم25

5. تأكيد بر توجه بيشتر به قرآن و ضرورت وارد كردن مفاهيم قرآني در زندگي و نكاتي درباره ضرورت‌ پژوهش‌هاي قرآني.26

6. مبتني بودن علوم انساني غربي بر مباني سكولاريستي و ضرورت ابتناي آنها بر مباني اسلامي و قرآني.27

1 . ديدار با اعضاي مجلس خبرگان، 2/7/88.

2 . ديدار با مردم چالوس و نوشهر، 15/7/88.

3 . يوسف/ 108.

4 . همان.

5 . همان.

6 . ديدار با مردم چالوس و نوشهر، 15/7/88.

7 . ديدار با دانش آموزان، 12/8/88.

8 . همان.

9 . همان.

10 . همان.

11 . همان.

12 . همان.

13 . ديدار با اعضاي مجلس خبرگان، 2/7/88.

14 . همان.

15. همان.

16 . همان.

17 . همان.

18 . ديدار با مردم چالوس و نوشهر، 15/7/88.

19 . ديدار با اعضاي مجلس خبرگان، 2/7/88.

20 . همان.

21 . همان.

22 . ديدار با دانش آموزان و همچنين جمعي از نخبگان علمي كشور.

23 . ديدار با اعضاي مجلس خبرگان، 2/7/88.

24 . همان و ديدار با مردم چالوس و نوشهر.

25 . ديدار با جمعي از نخبگان علمي كشور، 6/8/88.

26 . ديدار با بانوان قرآن پژوه، 28/7/88.

27 . همان.